વિશ્વના ટોચના ૫ ફંડ મેનેજરોની 'ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફિલોસોફી' અને તેમના સુવર્ણ નિયમો

શેરબજારમાં આપણે ઘણીવાર છૂટક રોકાણકારો (Retail Investors) ની સફળતાની વાતો સાંભળીએ છીએ. પરંતુ, શેરબજારની સાચી દિશા તો એ લોકો નક્કી કરે છે જેઓ હજારો અને લાખો કરોડ રૂપિયાનું સંચાલન કરે છે. આ લોકોને આપણે ‘ફંડ મેનેજર’ (Fund Managers) કહીએ છીએ. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કે હેજ ફંડ ચલાવતા આ દિગ્ગજો બજારના દરેક ઉતાર-ચઢાવને પચાવી જાણતા હોય છે.

આજે મુનાફો (munafo.in) ના આ વિશેષ લેખમાં આપણે વિશ્વના ૫ સૌથી પ્રખ્યાત અને ઐતિહાસિક ફંડ મેનેજરોની રોકાણ ફિલોસોફી (Investment Philosophy) વિશે જાણીશું. જો એક સામાન્ય રોકાણકાર આ દિગ્ગજોની વિચારસરણી પોતાના પોર્ટફોલિયોમાં લાગુ કરે, તો તેને ક્યારેય મોટું નુકસાન જોવાનો વારો નહીં આવે.

૧. જ્હોન બોગલ (John Bogle): ઇન્ડેક્સ ફંડના પિતામહ

જ્હોન બોગલ વિશ્વની સૌથી મોટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓમાંની એક ‘Vanguard’ ના સ્થાપક હતા. તેમણે રોકાણની દુનિયામાં ક્રાંતિ લાવી અને સામાન્ય માણસ માટે ‘ઇન્ડેક્સ ફંડ’ (Index Fund) ની શોધ કરી.

ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફિલોસોફી: તેમનો સિદ્ધાંત એકદમ સરળ હતો: “ઘાસની ગંજીમાં સોય શોધવાનો પ્રયાસ ન કરો, આખી ગંજી જ ખરીદી લો.” (Don’t look for the needle in the haystack, buy the haystack). તેનો અર્થ એ છે કે કયો શેર ચાલશે અને કયો નહીં, તે શોધવામાં મગજમારી કરવા કરતા સીધો ઇન્ડેક્સ (જેમ કે Nifty 50) ખરીદી લો.
ગોલ્ડન રૂલ: બોગલ માનતા હતા કે બ્રોકર અને ફંડ મેનેજરની ભારે ફી (Expense Ratio) રોકાણકારનો અડધો નફો ખાઈ જાય છે. તેથી હંમેશા ઓછા ખર્ચ વાળા ઇન્ડેક્સ ફંડમાં લાંબા ગાળા માટે SIP કરો. આળસુ રોકાણકાર માટે આ શ્રેષ્ઠ રસ્તો છે.

૨. હોવર્ડ માર્ક્સ (Howard Marks): બજારના ચક્ર (Market Cycles) ના બાદશાહ

હોવર્ડ માર્ક્સ ‘Oaktree Capital Management’ ના કો-ફાઉન્ડર છે. તેમની રોકાણ વિશેની મેમો (Memos) વોરેન બફેટ પણ અચૂક વાંચે છે. તેઓ બજારમાં જોખમ (Risk) ને ઓળખવામાં માસ્ટર છે.

ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફિલોસોફી: માર્ક્સ માને છે કે શેરબજાર હંમેશા પેન્ડુલમ (ઘડિયાળના લોલક) ની જેમ ચાલે છે. તે ક્યારેય વચ્ચે ઊભું નથી રહેતું; કાં તો તે ભયંકર તેજી (લાલચ) તરફ જાય છે, કાં તો ભયંકર મંદી (ડર) તરફ. એક સ્માર્ટ રોકાણકારનું કામ આ સાઇકલને સમજવાનું છે.
ગોલ્ડન રૂલ: તેઓ કહે છે કે, “તમે ભવિષ્યની આગાહી ન કરી શકો, પરંતુ તમે અત્યારે ક્યાં ઊભા છો તે ચોક્કસ જાણી શકો છો.” જ્યારે બધા લોકો આક્રમક રીતે શેર ખરીદતા હોય ત્યારે તમારે સાવચેત થઈ જવું જોઈએ, અને જ્યારે બધા ડરીને વેચતા હોય ત્યારે તમારે આક્રમક ખરીદી કરવી જોઈએ. જોખમ એટલે શેરના ભાવની વધઘટ નહીં, પણ મૂડીનું કાયમી ધોવાણ.

૩. રે ડાલિયો (Ray Dalio): ડાયવર્સિફિકેશનના રાજા

રે ડાલિયો વિશ્વના સૌથી મોટા હેજ ફંડ ‘Bridgewater Associates’ ના સ્થાપક છે. તેઓ મેક્રો-ઇકોનોમિક્સ (વૈશ્વિક અર્થતંત્ર) ના આધારે રોકાણ કરવા માટે પ્રખ્યાત છે.

ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફિલોસોફી: ડાલિયોનું માનવું છે કે અર્થતંત્ર એક મશીન જેવું છે અને આશ્ચર્યો (Surprises) ગમે ત્યારે આવી શકે છે. તેથી તેમણે ‘ઓલ-વેધર પોર્ટફોલિયો’ (All-Weather Portfolio) ની રચના કરી. એટલે કે એવો પોર્ટફોલિયો જે બજારમાં ફુગાવો વધે, વ્યાજદર વધે કે પછી મંદી આવે, દરેક ઋતુમાં ટકી શકે.
ગોલ્ડન રૂલ: તમારા બધા જ પૈસા માત્ર શેરમાં (ઇક્વિટીમાં) ન રોકો. અસંબંધિત એસેટ ક્લાસ (Uncorrelated Assets) માં રોકાણ કરો. તમારા પોર્ટફોલિયોમાં શેરની સાથે સાથે સોનું (Gold) અને સરકારી બોન્ડ્સ (Bonds) પણ હોવા જોઈએ, જેથી એક વસ્તુ ઘટે તો બીજી વસ્તુ તમને ટેકો આપે.

૪. સેથ ક્લારમેન (Seth Klarman): ‘માર્જિન ઓફ સેફ્ટી’ ના નિષ્ણાત

સેથ ક્લારમેન ‘Baupost Group’ ના સ્થાપક છે અને બજારમાં ખૂબ જ આદરણીય વેલ્યુ ઇન્વેસ્ટર છે. તેમનું પુસ્તક ‘Margin of Safety’ એટલું લોકપ્રિય છે કે તેની જૂની કોપીઓ હજારો ડોલરમાં વેચાય છે.

ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફિલોસોફી: તેઓ બેન્જામિન ગ્રેહામના સિદ્ધાંતોને અનુસરે છે. ક્લારમેન માને છે કે રોકાણનું પ્રથમ પગથિયું કમાણી કરવાનું નથી, પરંતુ નુકસાન ટાળવાનું છે. તેઓ માત્ર એવા જ શેર ખરીદે છે જે તેમના સાચા મૂલ્ય કરતા ખૂબ જ ભારે ડિસ્કાઉન્ટમાં મળતા હોય.
ગોલ્ડન રૂલ: રોકડ (Cash) રાખવામાં ક્યારેય નકારાત્મકતા ન અનુભવો. ક્લારમેન કહે છે કે જો બજારમાં તમને કોઈ સારો અને સસ્તો શેર ન મળે, તો જબરદસ્તીથી પૈસા ન રોકો. તમારા એકાઉન્ટમાં રોકડ જમા રાખો અને જ્યારે બજાર ક્રેશ થાય ત્યારે તે રોકડનો શસ્ત્ર તરીકે ઉપયોગ કરો.

૫. પીટર લિંચ (Peter Lynch): કોમન સેન્સ ઇન્વેસ્ટિંગના માસ્ટર

અગાઉ પણ આપણે પીટર લિંચનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, પરંતુ એક ફંડ મેનેજર તરીકે તેમની ફિલોસોફી જાણવી જરૂરી છે. તેમણે ફિડેલિટી મેગેલન ફંડ (Fidelity Magellan Fund) ને નવી ઊંચાઈઓ પર પહોંચાડ્યું હતું.

ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફિલોસોફી: લિંચ કોમ્પ્યુટરના આંકડાઓ કરતા મેદાન પર જઈને કંપનીનું કામ જોવામાં વધુ માનતા હતા. તેઓ કંપનીના મેનેજરને ફોન કરવાને બદલે કંપનીના મોલ કે સ્ટોરમાં જઈને ગ્રાહકોનો પ્રતિસાદ જોતા.
ગોલ્ડન રૂલ: જો તમે કોઈ કંપનીનો બિઝનેસ એક કાગળ પર પેન્સિલથી દોરીને ન સમજાવી શકો, તો તેમાં રોકાણ ન કરો. એવી કંપનીઓ શોધો જેનું નામ કંટાળાજનક હોય, જે ધીમો પણ નક્કર બિઝનેસ કરતી હોય, અને જેના વિશે હજુ સુધી વોલ સ્ટ્રીટ (મોટા એનાલિસ્ટ) ને ખબર ન હોય.

આ ફંડ મેનેજરો પાસેથી આપણે શું શીખવું જોઈએ? (Key Takeaways)

૧. ફી બચાવો: મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પસંદ કરતી વખતે હંમેશા ‘Direct Plan’ પસંદ કરો, જેથી કમિશન એજન્ટની ફી બચે. જ્હોન બોગલનો આ પાઠ તમને લાખો રૂપિયા બચાવી આપશે. ૨. પોર્ટફોલિયો બેલેન્સ: રે ડાલિયોની જેમ ક્યારેય આખું ખાતું માત્ર શેરોથી ન ભરો. ૧૦% થી ૧૫% રોકાણ સોના (Sovereign Gold Bond) માં પણ રાખો. ૩. શાંતિ જાળવો: હોવર્ડ માર્ક્સ શીખવે છે કે જ્યારે ન્યૂઝ ચેનલો વાળા ચીસો પાડીને બજાર ઘટવાની વાતો કરે, ત્યારે ડર્યા વગર તમારા લિસ્ટમાં રહેલા સારા શેરો ખરીદવાની હિંમત રાખો. ૪. કંપનીને ઓળખો: લિંચની જેમ તમારા ઘરમાં વપરાતી વસ્તુઓ (દા.ત. નમક, સાબુ, બિસ્કિટ, શૂઝ) બનાવતી કંપનીઓના શેરોનો અભ્યાસ કરવાની આદત પાડો.

નિષ્કર્ષ:

આ મહાન ફંડ મેનેજરો પાસે અબજો ડોલરની મૂડી હતી, છતાં તેમની ફિલોસોફી અત્યંત સરળ અને પાયાના નિયમો પર આધારિત હતી. એક સામાન્ય રોકાણકાર તરીકે જો તમે આ નિયમોને અનુસરશો, તો તમે પણ બજારની કોઈપણ આંધીમાંથી પાર ઉતરી શકશો.

વિશ્વના ટોચના ૫ ફંડ મેનેજરોની ‘ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફિલોસોફી’ અને તેમના સુવર્ણ નિયમો