શેરબજારમાં બે પ્રકારના લોકો હોય છે: એક જેઓ રોકાણ (Investment) કરીને વર્ષો સુધી ધીરજ રાખે છે અને બીજા જેઓ દરરોજ બજારની ચડ-ઉતરનો ફાયદો ઉઠાવીને રોજની કમાણી (Daily Income) કરવા માંગે છે. એક જ દિવસમાં શેર ખરીદીને એ જ દિવસે બજાર બંધ થતાં (૩:૩૦ વાગ્યા) પહેલાં તેને વેચી દેવાની પ્રક્રિયાને ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડિંગ (Intraday Trading) કહેવાય છે.
ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડિંગમાં બ્રોકર તમને માર્જિન (એટલે કે તમારી પાસે રહેલા પૈસા કરતા ૪ થી ૫ ગણા વધુ પૈસાથી વેપાર કરવાની સુવિધા) આપે છે. આ સાંભળવામાં ખૂબ આકર્ષક લાગે છે, પરંતુ સેબી (SEBI) ના આંકડા મુજબ ૯૦% ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડર્સ પૈસા ગુમાવે છે. જો તમારે બાકીના ૧૦% સફળ ટ્રેડર્સની યાદીમાં આવવું હોય, તો તમારે આ ૧૦ સુવર્ણ નિયમો નું પાલન કરવું જ પડશે.
૧. ટ્રેન્ડ ઇઝ યોર ફ્રેન્ડ (Trend is your Friend)
ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડિંગનો સૌથી પહેલો અને મોટો નિયમ છે કે હંમેશા બજારની દિશામાં (Trend) વેપાર કરો. જો નિફ્ટી અને આખું બજાર તેજીમાં (Up-trend) હોય, તો તમારે શેર ખરીદવાની (Buy) જ તક શોધવી જોઈએ. જો બજાર મંદીમાં (Down-trend) હોય, તો તમારે શોર્ટ સેલિંગ (Short Sell – પહેલા વેચવું અને નીચે જાય ત્યારે ખરીદવું) કરવું જોઈએ. વહેતી નદીની વિરુદ્ધ તરવાનો પ્રયાસ કરશો તો ડૂબી જશો.
૨. કડક સ્ટોપ લોસ (Strict Stop Loss) નો ઉપયોગ
સ્ટોપ લોસ વગર ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડિંગ કરવું એ બ્રેક વગરની ગાડી હાઈવે પર દોડાવવા સમાન છે. જ્યારે તમે ટ્રેડ લો છો, ત્યારે જ નક્કી કરો કે તમે વધુમાં વધુ કેટલું નુકસાન સહન કરી શકો છો. જો તમે ૫૦૦ રૂપિયામાં શેર લીધો છે અને ૪૯૦ નો સ્ટોપ લોસ રાખ્યો છે, તો ભાવ ૪૯૦ આવે એટલે તરત જ સિસ્ટમ તમારો શેર વેચી દેશે. આ નિયમ તમને કોઈ એક જ ખરાબ ટ્રેડમાં આખી મૂડી ગુમાવતા બચાવશે.
૩. હાઇ લિક્વિડિટી વાળા શેર પસંદ કરો (Trade Highly Liquid Stocks)
ઇન્ટ્રાડે માટે હંમેશા એવા શેર પસંદ કરો જેમાં ખરીદવા અને વેચવા વાળા લાખો લોકો હાજર હોય (જેમ કે રિલાયન્સ, HDFC બેંક, ટાટા મોટર્સ). આવા શેરોમાં ‘લિક્વિડિટી’ વધુ હોય છે, જેથી તમે ધારો ત્યારે સેકન્ડોમાં એન્ટ્રી અને એક્ઝિટ કરી શકો છો. પેની સ્ટોક્સ (Penny Stocks) કે નાના શેરોમાં જો અપર કે લોઅર સર્કિટ લાગી જાય, તો તમે ફસાઈ જશો અને શેર વેચી નહીં શકો.
૪. યોગ્ય પોઝિશન સાઇઝિંગ (Position Sizing)
તમારી પાસે ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટમાં ૧ લાખ રૂપિયા છે, તો કોઈ એક જ ટ્રેડમાં પૂરા ૧ લાખ ન લગાવી દો. તમારી કુલ મૂડીના માત્ર ૧૦% થી ૨૦% રકમનો જ એક ટ્રેડમાં ઉપયોગ કરો. જો તમે મૂડીનું યોગ્ય સંચાલન (Capital Management) નહીં કરો, તો સળંગ ૩-૪ ટ્રેડ ખોટા પડવા પર તમારું એકાઉન્ટ ખાલી થઈ જશે. બજારમાં ટકી રહેવું એ નફો કમાવા કરતા વધુ અગત્યનું છે.
૫. ઓવરટ્રેડિંગ ટાળો (Avoid Overtrading)
મોટાભાગના નવા ટ્રેડર્સ આખો દિવસ સ્ક્રીન સામે બેસીને ૧૫-૨૦ ટ્રેડ કરે છે. જ્યારે તેમને નુકસાન થાય છે, ત્યારે તે નુકસાનની ભરપાઈ કરવા (Revenge Trading) ગુસ્સામાં વધુ ટ્રેડ લે છે અને અંતે મોટું નુકસાન કરીને ઊભા થાય છે. દિવસમાં માત્ર ૨ અથવા ૩ જ શાનદાર ટ્રેડ લો. જો તેમાંથી તમારો ટાર્ગેટ કે સ્ટોપ લોસ હિટ થઈ જાય, તો લેપટોપ બંધ કરીને બીજું કામ કરો.
૬. અગાઉથી ટ્રેડિંગ પ્લાન બનાવો (Pre-Market Planning)
સફળ ટ્રેડર સવારે ૯:૧૫ વાગ્યે બજાર ખુલે ત્યારે શું ખરીદવું તે વિચારતો નથી. તેનું રિસર્ચ આગલી રાતે જ પૂરું થઈ ગયું હોય છે. કયો શેર મહત્વના સપોર્ટ (Support) કે રેઝિસ્ટન્સ (Resistance) પર છે, આજે કઈ કંપનીના રિઝલ્ટ આવવાના છે, આ બધી જ તૈયારી અગાઉથી રાખો. પ્લાન બનાવો અને પછી તમારા પ્લાન પર જ ટ્રેડ કરો.
૭. ટાર્ગેટ આવે એટલે નફો બુક કરો (Book Profits Timely)
ઇન્ટ્રાડેમાં શેરનો ભાવ સેકન્ડોમાં બદલાય છે. જો તમે ૫૦૦ રૂપિયામાં શેર ખરીદ્યો છે અને તમારો ટાર્ગેટ ૫૧૦ હતો, તો ૫૧૦ આવતા જ લાલચ કર્યા વગર નફો બુક કરી લો. “હજુ થોડો ઉપર જશે” એવી આશામાં બેસી રહેવાથી આવેલો નફો પણ ખોટમાં ફેરવાઈ શકે છે. લાલચ (Greed) ટ્રેડરની સૌથી મોટી દુશ્મન છે.
૮. ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડને ક્યારેય ડિલિવરીમાં ન ફેરવો
આ એક બહુ સામાન્ય ભૂલ છે. વ્યક્તિ ઇન્ટ્રાડે માટે શેર ખરીદે છે, પરંતુ બજાર નીચે જવાથી નુકસાન થાય છે. હવે તે નુકસાન બુક કરવા માંગતો નથી, તેથી તે બ્રોકરને વધારાના પૈસા ચૂકવીને તે શેરને ડિલિવરીમાં (Long term માટે) ફેરવી દે છે! ટ્રેડિંગ માટે લીધેલો શેર જો ખોટો પડે તો નુકસાન સ્વીકારીને બહાર નીકળી જાઓ, તેને રોકાણ ન બનાવો.
૯. સમાચારોથી દૂર રહીને ચાર્ટ પર ધ્યાન આપો (Focus on Price Action)
ચાલુ બજારે ટીવી ચેનલો પર આવતા સમાચારો કે નિષ્ણાતોની સલાહ જોઈને ટ્રેડ ન લો. બજારમાં કોઈ સમાચાર આવે ત્યાં સુધીમાં તો મોટા ખેલાડીઓ (FII/DII) એ ચાર્ટ પર પોતાની પોઝિશન બનાવી લીધી હોય છે. માત્ર ભાવની ચાલ (Price Action) અને કેન્ડલસ્ટિક પેટર્ન (Candlestick Pattern) ને જ અનુસરો.
૧૦. ટ્રેડિંગ જર્નલ નિભાવો (Maintain a Trading Journal)
દિવસના અંતે એક ડાયરીમાં નોંધ કરો કે આજે તમે કેટલા ટ્રેડ લીધા, કયો ટ્રેડ શા માટે લીધો હતો, અને તેમાં નફો થયો કે નુકસાન. નુકસાન થયું તો તમારી કઈ ભૂલના કારણે થયું? જે ટ્રેડર પોતાની ભૂલો લખે છે અને તેનું વિશ્લેષણ કરે છે, તે જ ધીમે ધીમે એક પ્રોફેશનલ ટ્રેડર બની શકે છે.
નિષ્કર્ષ: ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડિંગ એ કોઈ રમત નથી, તે એક ઉચ્ચ કક્ષાની સ્કીલ (Skill) છે જેને શીખવામાં મહિનાઓ અને વર્ષોનો સમય લાગી શકે છે. જો તમે ઉપર જણાવેલા ૧૦ નિયમોને શિસ્તબદ્ધ રીતે ફોલો કરશો, તો જ તમે ઇન્ટ્રાડેમાંથી સતત કમાણી કરી શકશો. શરૂઆતમાં બહુ નાની મૂડીથી શરૂઆત કરો અને પૈસા કમાવા કરતા શીખવા પર વધુ ભાર મૂકો.
Leave a Reply