નમસ્કાર રોકાણકાર મિત્રો! મુનાફો ડૉટ ઇન (munafo.in) ના આજના આ વીકેન્ડ સ્પેશિયલ અને અત્યંત ઉપયોગી લેખમાં તમારું હાર્દિક સ્વાગત છે.
શેરબજારમાં દરેક વ્યક્તિ મૂડી (Capital) વધારવા માટે આવે છે, પરંતુ સાચી આર્થિક સ્વતંત્રતા (Financial Freedom) ત્યારે જ મળે છે જ્યારે તમારી પાસે કોઈ નક્કર ‘પેસિવ ઇન્કમ’ (Passive Income) નો સ્ત્રોત હોય. પેસિવ ઇન્કમ એટલે એક એવી આવક જેના માટે તમારે રોજ કામ પર જવાની જરૂર નથી; તમે સૂતા હોવ કે રજા પર હોવ, તમારા બેંક ખાતામાં પૈસા જમા થતા રહે.
આવક ઊભી કરવાનો સૌથી સુરક્ષિત અને શ્રેષ્ઠ રસ્તો છે – હાઈ-ડિવિડન્ડ યીલ્ડ (High Dividend Yield) ધરાવતા સરકારી (PSU) શેરોમાં રોકાણ. ભારત સરકાર પોતે આ કંપનીઓની સૌથી મોટી પ્રમોટર છે અને સરકારને પણ પોતાના ખર્ચાઓ કાઢવા માટે દર વર્ષે આ કંપનીઓ પાસેથી જંગી ડિવિડન્ડની જરૂર પડે છે. એટલે જ આ કંપનીઓ નફાનો મોટો ભાગ રોકાણકારોને વહેંચી દે છે.
ચાલો આજે એવી ૫ શાનદાર સરકારી કંપનીઓ વિશે જાણીએ, જે તમને બેંકની FD (ફિક્સ ડિપોઝિટ) કરતા પણ વધુ વાર્ષિક વળતર માત્ર ડિવિડન્ડ સ્વરૂપે આપી શકે છે.
૧. કોલ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (Coal India Ltd)
- બિઝનેસ મોડલ: આ કંપની ભારતમાં કોલસાના ઉત્પાદનમાં મોનોપોલી (એકાધિકાર) ધરાવે છે. દેશની મોટાભાગની વીજળી આજે પણ કોલસાથી બને છે, એટલે આ કંપનીનો પાયો અત્યંત મજબૂત છે.
- ડિવિડન્ડની તાકાત: કોલ ઇન્ડિયા શેરબજારની ‘ડિવિડન્ડ ક્વીન’ ગણાય છે. કંપની પાસે ભયંકર રોકડ પ્રવાહ (Cash Flow) છે અને તેના પર કોઈ મોટું દેવું નથી.
- પેસિવ ઇન્કમ તક: ઐતિહાસિક રીતે આ કંપની વાર્ષિક ૭% થી ૯% ની ડિવિડન્ડ યીલ્ડ આપે છે. એટલે કે જો તમે આ શેરમાં ૧ લાખ રૂપિયા રોક્યા હોય, તો શેરનો ભાવ વધે કે ઘટે, તમને દર વર્ષે અંદાજે ૭ થી ૯ હજાર રૂપિયા તો સીધા બેંક ખાતામાં મળી જ જશે!
૨. ઓઇલ એન્ડ નેચરલ ગેસ કોર્પોરેશન (ONGC)
- બિઝનેસ મોડલ: ઓએનજીસી ભારતની સૌથી મોટી ક્રૂડ ઓઈલ અને નેચરલ ગેસ શોધતી અને ઉત્પાદન કરતી કંપની છે. જ્યારે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધે છે (જેમ કે અત્યારે $૯૦ ની ઉપર છે), ત્યારે ONGC ના નફામાં સીધો જંગી ઉછાળો આવે છે.
- ડિવિડન્ડની તાકાત: ઓઈલ કંપનીઓ પાસે રિઝર્વ કેશ ખૂબ વધારે હોય છે. સરકારની તિજોરી ભરવામાં ONGC નો ફાળો બહુ મોટો છે.
- પેસિવ ઇન્કમ તક: આ શેર સામાન્ય રીતે રોકાણકારોને ૬% થી ૮% ની ડિવિડન્ડ યીલ્ડ આપે છે. અત્યારના ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ (યુદ્ધની સ્થિતિ) વચ્ચે આ શેર પોર્ટફોલિયોમાં એક મોટું ‘ડિફેન્સિવ શિલ્ડ’ બની શકે છે.
૩. પાવર ગ્રીડ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (Power Grid)
- બિઝનેસ મોડલ: દેશમાં વીજળી ગમે તે કંપની બનાવે (અદાણી, ટાટા કે NTPC), પણ તેને એક રાજ્યમાંથી બીજા રાજ્યમાં પહોંચાડવાનું કામ પાવર ગ્રીડના તાર જ કરે છે. આ એક ‘ટ્રાન્સમિશન મોનોપોલી’ છે. તેમનો નફો સરકાર દ્વારા અગાઉથી જ નક્કી (Regulated Returns) હોય છે.
- ડિવિડન્ડની તાકાત: પાવર ગ્રીડની કમાણી એટલી સ્થિર છે કે તેમાં કોઈ ક્વાર્ટરમાં મોટો ઘટાડો આવતો નથી. આથી જ તેને ભારતનો સૌથી સુરક્ષિત શેર પણ માનવામાં આવે છે.
- પેસિવ ઇન્કમ તક: સુરક્ષિત મૂડી સાથે આ કંપની દર વર્ષે આશરે ૫% થી ૬.૫% ડિવિડન્ડ આપે છે. જે લોકો નિવૃત્તિ (Retirement) માટે પોર્ટફોલિયો બનાવી રહ્યા છે, તેમના માટે આ એક ‘મસ્ટ-હેવ’ શેર છે.
૪. આરઈસી લિમિટેડ (REC Ltd) / પાવર ફાઇનાન્સ કોર્પોરેશન (PFC)
- બિઝનેસ મોડલ: આ બંને સરકારી ફાઇનાન્સ કંપનીઓ (NBFC) છે, જે આખા દેશમાં પાવર પ્રોજેક્ટ્સ (વીજળીના થાંભલા, ગ્રીન એનર્જી પ્લાન્ટ) નાખવા માટે સરકાર અને પ્રાઇવેટ કંપનીઓને લોન આપે છે.
- ડિવિડન્ડની તાકાત: ભારતમાં અત્યારે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રિન્યુએબલ એનર્જીનું મોટું કામ ચાલી રહ્યું છે, જેના લીધે આ કંપનીઓની લોન બુક અને નફામાં ઐતિહાસિક ઉછાળો આવ્યો છે.
- પેસિવ ઇન્કમ તક: આ બંને શેરોએ છેલ્લા કેટલાક સમયમાં મલ્ટીબેગર રિટર્ન તો આપ્યું જ છે, સાથે સાથે તેઓ નિયમિત રીતે ૬% થી ૮% આસપાસનું ડિવિડન્ડ પણ આપે છે. ગ્રોથ અને ડિવિડન્ડ બંનેનો ફાયદો અહીં મળે છે.
૫. નેશનલ મિનરલ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NMDC)
- બિઝનેસ મોડલ: NMDC એ ભારતની સૌથી મોટી આયર્ન ઓર (લોખંડની કાચી ધાતુ) ઉત્પાદક કંપની છે. દેશમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં જે તેજી છે, તેમાં સ્ટીલની માંગ સૌથી વધુ છે અને સ્ટીલ બનાવવા માટે આયર્ન ઓર જરૂરી છે.
- ડિવિડન્ડની તાકાત: આ એક એવી સરકારી કંપની છે જેના પર દેવું શૂન્ય (Zero Debt) સમાન છે. અને તેમની પાસે ખાણો (Mines) હોવાથી ખર્ચ બહુ ઓછો આવે છે, એટલે ઓપરેટિંગ માર્જિન ખૂબ ઊંચા રહે છે.
- પેસિવ ઇન્કમ તક: આ કંપની કમાયેલો મોટાભાગનો નફો ડિવિડન્ડ તરીકે વહેંચી દે છે, જે રોકાણકારોને ઐતિહાસિક રીતે ૭% થી ૧૦% સુધીની શાનદાર યીલ્ડ આપે છે.
ડિવિડન્ડ રોકાણકારો માટે ૩ ગોલ્ડન રૂલ્સ (Must Read):
૧. માત્ર ડિવિડન્ડ ન જુઓ, બિઝનેસ જુઓ: કોઈ કંપની ૫૦% ડિવિડન્ડ આપે તો પણ જો તેનો બિઝનેસ ડૂબી રહ્યો હોય, તો તેમાં રોકાણ ન કરવું. ઉપર દર્શાવેલ ૫ કંપનીઓના બિઝનેસ મોડલ આવનારા ૧૦ વર્ષ માટે સુરક્ષિત છે. ૨. પાવર ઓફ કમ્પાઉન્ડિંગ: જો તમારે અમીર બનવું હોય, તો શરૂઆતના વર્ષોમાં જે ડિવિડન્ડ બેંક ખાતામાં આવે, તેને વાપરવાને બદલે પાછા એ જ કંપનીના વધુ શેર ખરીદવામાં (Re-invest) લગાવી દો. આનાથી તમારા શેરની સંખ્યા ઝડપથી વધશે. ૩. ટેક્સ (Tax) નું ધ્યાન રાખો: યાદ રાખો કે ડિવિડન્ડની આવક સંપૂર્ણપણે ટેક્સ-ફ્રી નથી. તે તમારી કુલ વાર્ષિક આવકમાં ઉમેરાય છે અને તમારા ટેક્સ સ્લેબ મુજબ તેના પર આવકવેરો લાગે છે.
નિષ્કર્ષ (Conclusion):
મુનાફો ડૉટ ઇન (munafo.in) ના માધ્યમથી અમે તમને એ જ સમજાવવા માંગીએ છીએ કે બજાર જ્યારે દરરોજ ૧૦૦૦-૧૦૦૦ પોઈન્ટ ઉપર-નીચે થતું હોય, ત્યારે મનની શાંતિ માત્ર ‘પેસિવ ઇન્કમ’ જ આપી શકે છે. આજે જ તમારા પોર્ટફોલિયોનું રિવ્યુ કરો અને જુઓ કે તેમાં આવા મજબૂત ડિવિડન્ડ આપતા રોકડ-સમૃદ્ધ (Cash Rich) શેરો છે કે નહીં!
Leave a Reply