શેરબજારમાં દરેક રોકાણકાર એક એવા ‘જાદુઈ શેર’ ની શોધમાં હોય છે જે તેની જિંદગી બદલી નાખે. પરંતુ માત્ર સારો શેર શોધી લેવો પૂરતો નથી; તેને સાચા સમયે ખરીદવો અને વર્ષો સુધી પકડી રાખવાની હિંમત હોવી તે વધુ અગત્યનું છે. વિશ્વના અને ભારતના મહાન રોકાણકારોની યાત્રામાં કેટલાક એવા નિર્ણાયક વળાંકો આવ્યા, જેણે તેમના સામાન્ય પોર્ટફોલિયોને અબજો રૂપિયાના સામ્રાજ્યમાં ફેરવી નાખ્યો.
આજે મુનાફો ડૉટ ઇન (munafo.in) ના આ ખાસ આર્ટિકલમાં આપણે એવા ૧૦ ઐતિહાસિક રોકાણ નિર્ણયો (Winning Trades) વિશે જાણીશું, જે શેરબજારના ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે લખાયેલા છે. આ માસ્ટરસ્ટ્રોક દરેક રોકાણકાર માટે એક મહામૂલ્યવાન પાઠ છે.
૧. રાકેશ ઝુનઝુનવાલાનો ‘ટાઇટન’ (Titan) દાવ: ધીરજનું સર્વોચ્ચ ઉદાહરણ
રાકેશ ઝુનઝુનવાલાની ઓળખ ‘ટાઇટન’ કંપની વગર અધૂરી છે. વર્ષ ૨૦૦૨-૨૦૦૩ ના સમયગાળામાં તેમણે ટાઇટન કંપનીના ૬ કરોડથી વધુ શેર માત્ર ₹૩ થી ₹૪ ના સરેરાશ ભાવે ખરીદ્યા હતા. તે સમયે ટાઇટન દેવામાં હતી અને લોકો તે શેર વેચી રહ્યા હતા. પરંતુ રાકેશજીને ટાટા ગ્રુપના મેનેજમેન્ટ અને ભારતીયોના સોના પ્રત્યેના પ્રેમને કારણે તનિષ્ક (Tanishq) બ્રાન્ડના ભવિષ્ય પર અતૂટ વિશ્વાસ હતો. આજે એ જ શેરનો ભાવ હજારોમાં છે અને આ એક જ ટ્રેડે તેમને ‘બિગ બુલ’ બનાવી દીધા.
૨. વોરેન બફેટની કોકા-કોલા (Coca-Cola) ની ખરીદી: ગભરાટમાં તક
વર્ષ ૧૯૮૭માં જ્યારે અમેરિકન શેરબજાર ખરાબ રીતે તૂટ્યું (Black Monday), ત્યારે બજારમાં ભારે હાહાકાર હતો. આ ગભરાટનો ફાયદો ઉઠાવીને વોરેન બફેટે ૧૯૮૮માં કોકા-કોલાના ૧ અબજ ડોલરના શેર ખરીદી લીધા. બફેટનું માનવું હતું કે કોકા-કોલાની બ્રાન્ડ વેલ્યુ એટલી મજબૂત છે કે દુનિયામાં કોઈ પણ આર્થિક મંદી આવે, લોકો કોલ્ડડ્રિંક પીવાનું બંધ નહીં કરે. આજે આ કંપની બફેટને દર વર્ષે કરોડો ડોલરનું માત્ર ડિવિડન્ડ જ આપે છે.
૩. રાધાકિશન દામાણીનો VST ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (VST Industries) ટ્રેડ
જ્યારે હર્ષદ મહેતા કૌભાંડ (૧૯૯૨) પછી બજાર તૂટ્યું, ત્યારે મોટાભાગના ટ્રેડર્સ નાદાર થઈ ગયા હતા. પરંતુ આર. કે. દામાણીએ આ સમયનો ઉપયોગ વેલ્યુ ઇન્વેસ્ટિંગ માટે કર્યો. તેમણે VST ઇન્ડસ્ટ્રીઝ નામની સિગારેટ બનાવતી કંપનીના શેર ખૂબ જ નીચા ભાવે ધીમે-ધીમે જમા કરવાનું શરૂ કર્યું. તેઓ કંપનીના ફંડામેન્ટલ્સ સમજતા હતા. આ ટ્રેડમાં તેમણે જંગી નફો રળ્યો અને તે મૂડીનો ઉપયોગ પાછળથી ડી-માર્ટ (D-Mart) ની શરૂઆત કરવા માટે કર્યો.
૪. ચાર્લી મુંગર અને સી’સ કેન્ડીઝ (See’s Candies): ગુણવત્તાનો પાઠ
વોરેન બફેટ પહેલા માત્ર ‘સિગાર-બટ’ (એટલે કે સાવ સસ્તી અને નકામી થવા આવેલી) કંપનીઓ જ ખરીદતા હતા. પરંતુ તેમના પાર્ટનર ચાર્લી મુંગરે ૧૯૭૨માં તેમને ‘સી’સ કેન્ડીઝ’ નામની પ્રીમિયમ ચોકલેટ કંપની થોડા ઊંચા ભાવે ખરીદવા મનાવ્યા. આ કંપનીએ તેમને એટલો બધો રોકડ નફો (Cash Flow) આપ્યો કે તે પૈસાથી તેમણે અન્ય અનેક કંપનીઓ ખરીદી. આ માસ્ટરસ્ટ્રોકે બફેટને શીખવ્યું કે, “સસ્તી કંપનીઓ ખરીદવા કરતા, ઉત્તમ કંપની વાજબી ભાવે ખરીદવી વધુ સારી છે.”
૫. પીટર લિંચ અને ટાકો બેલ (Taco Bell): આંખો ખુલ્લી રાખવી
પીટર લિંચે એકવાર નોંધ્યું કે અમેરિકામાં મેક્સિકન ફૂડની માંગ અચાનક વધી રહી છે અને દરેક ખૂણે ‘ટાકો બેલ’ ની રેસ્ટોરન્ટ્સની બહાર લાઈનો લાગી છે. તેમણે કોઈ જટિલ એનાલિસિસ કરવાને બદલે, માત્ર પોતાની આસપાસના ટ્રેન્ડને ઓળખીને ટાકો બેલના શેરમાં ભારે રોકાણ કર્યું. આ શેર તેમના પોર્ટફોલિયોનો એક શાનદાર મલ્ટીબેગર સાબિત થયો. તેમનો સિદ્ધાંત હતો: રોજિંદા જીવનમાં જે વસ્તુ સૌથી વધુ વેચાતી દેખાય, તે કંપનીનો અભ્યાસ કરો.
૬. જ્યોર્જ સોરોસ (George Soros): બેંક ઓફ ઇંગ્લેન્ડને તોડનાર વ્યક્તિ
૧૯૯૨માં બ્રિટનનું અર્થતંત્ર નબળું હતું, પરંતુ ત્યાંની સરકાર પાઉન્ડ (British Pound) ની કિંમત કૃત્રિમ રીતે ઊંચી રાખી રહી હતી. જ્યોર્જ સોરોસ નામના હેજ ફંડ મેનેજરને ખબર પડી ગઈ કે આ લાંબો સમય નહીં ચાલે. તેમણે પાઉન્ડને શોર્ટ (Short Sell) કરવા માટે પોતાનું બધું જ જોખમમાં મૂકી દીધું. ૧૬ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૨ના રોજ બ્રિટિશ પાઉન્ડ તૂટ્યો અને સોરોસે એક જ દિવસમાં ૧ અબજ ડોલર (One Billion Dollars) નો નફો કમાઈને દુનિયાને ચોંકાવી દીધી. આ ‘હાઈ કન્વિક્શન’ (અતૂટ વિશ્વાસ) નું સૌથી મોટું ઉદાહરણ છે.
૭. રામદેવ અગ્રવાલ અને હીરો હોન્ડા (Hero Honda): ગ્રોથની ઓળખ
મોતીલાલ ઓસ્વાલના સ્થાપક રામદેવ અગ્રવાલે ૧૯૯૦ના દાયકામાં નોંધ્યું કે ભારતના રસ્તાઓ પર સ્કૂટરનું સ્થાન હવે મોટરસાઇકલ લઈ રહી છે. હીરો હોન્ડા (હવે Hero MotoCorp) એ સમયે એક શાનદાર બાઈક લોન્ચ કરી હતી જે ખૂબ જ માઈલેજ આપતી હતી. અગ્રવાલે હીરો હોન્ડાના શેરમાં માત્ર ₹૧૦ લાખનું રોકાણ કર્યું, જે આગળ જઈને લગભગ ₹૨૬૦ કરોડ થઈ ગયું. ગ્રોથ ઇન્વેસ્ટિંગનો આ એક પરફેક્ટ ક્લાસિક ટ્રેડ છે.
૮. વિજય કેડિયા અને અતુલ ઓટો (Atul Auto)
૨૦૦૪-૨૦૦૫ ની આસપાસ અતુલ ઓટો એક ખૂબ જ નાની (Micro-cap) અને અજાણી કંપની હતી, જે રાજકોટમાં થ્રી-વ્હીલર (છકડો) બનાવતી હતી. વિજય કેડિયાએ જોયું કે ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના ગામડાઓમાં આ વાહનની ભારે ડિમાન્ડ છે અને મેનેજમેન્ટ ઋણમુક્ત (Debt-free) કંપની ચલાવી રહ્યું છે. તેમણે માત્ર ₹૧૦ થી ₹૧૫ ની આસપાસ શેર ખરીદ્યા. જ્યારે કંપની મોટી થઈ, ત્યારે આ શેર સેંકડો રૂપિયાનો થઈ ગયો અને કેડિયાજીને મલ્ટીબેગર રિટર્ન મળ્યું.
૯. બિલ એકમેન (Bill Ackman) નો કોવિડ-૧૯ હેજ (Covid-19 Hedge)
જ્યારે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૦ માં કોરોનાવાયરસ દુનિયામાં ફેલાવાનું શરૂ થયું, ત્યારે રોકાણકાર બિલ એકમેનને સમજાઈ ગયું કે આખા વિશ્વના બજારો તૂટવાના છે. તેમણે પોતાના પોર્ટફોલિયોને બચાવવા માટે માત્ર $૨૭ મિલિયનનું પ્રીમિયમ આપીને ક્રેડિટ પ્રોટેક્શન (એક પ્રકારનો ઇન્શ્યોરન્સ) ખરીદ્યો. માત્ર ૬ અઠવાડિયામાં માર્કેટ તળિયે બેસી ગયું અને એકમેનનો તે $૨૭ મિલિયનનો ટ્રેડ $૨.૬ બિલિયન (અબજ) ડોલર ના નફામાં ફેરવાઈ ગયો!
૧૦. પોરિંજુ વેલિયાથ (Porinju Veliyath) ની સ્મોલ કેપ સ્ટ્રેટેજી
કેરળના આ રોકાણકારની ખાસિયત એ છે કે તેઓ એવી ખરાબ અને કચરો ગણાતી કંપનીઓ શોધે છે, જેમાં મેનેજમેન્ટ બદલાવાનું હોય અથવા ટર્ન-અરાઉન્ડ (Turnaround) થવાની પૂરી શક્યતા હોય. જ્યાં બીજું કોઈ હાથ નાખવા તૈયાર ન હોય, ત્યાં પોરિંજુ રોકાણ કરે છે. બાલાજી અમાઇન્સ (Balaji Amines) અને બીજી ઘણી સ્મોલ-કેપ કંપનીઓમાં તેમણે કૌડીના ભાવે શેર ખરીદીને અનેકગણો નફો રળ્યો છે.
આ માસ્ટરસ્ટ્રોક્સમાંથી રોકાણકારો માટેની ‘શીખ’
- પોતાના પર વિશ્વાસ (Conviction): જ્યારે રાકેશ ઝુનઝુનવાલાએ ટાઇટન ખરીદ્યો, ત્યારે લોકો તેમને પાગલ કહેતા હતા. જ્યારે તમે યોગ્ય રિસર્ચ કર્યું હોય, ત્યારે દુનિયાના અવાજને અવગણીને પોતાના નિર્ણય પર અડગ રહો.
- તકોની ઓળખ: બફેટ હોય કે લિંચ, તેઓ હંમેશા એવી તકોની રાહ જોતા હતા જ્યારે બજાર ડરેલું હોય અને સારા શેર સસ્તામાં મળતા હોય.
- દૂરંદેશી (Vision): શેરબજાર હંમેશા ભવિષ્યને જુએ છે. રામદેવ અગ્રવાલે બાઈકની વધતી ડિમાન્ડ પહેલેથી પારખી લીધી હતી. ભવિષ્યના ટ્રેન્ડ (દા.ત. EV, AI) ને ઓળખતા શીખો.
નિષ્કર્ષ: અબજોપતિ રોકાણકારોની આ સફર દર્શાવે છે કે, શેરબજારમાં મોટી કમાણી કરવા માટે રોજ ૧૦૦ ટ્રેડ કરવાની જરૂર નથી. જિંદગીમાં જો આવા ૨ કે ૩ સાચા ‘માસ્ટરસ્ટ્રોક’ લાગી જાય, તો પેઢીઓની ગરીબી દૂર થઈ શકે છે.
Leave a Reply