ભારતમાં આજે પણ જ્યારે કોઈ યુવાન પોતાના પરિવારમાં ‘શેરબજાર’ નું નામ લે છે, ત્યારે વડીલો તેને ‘સટ્ટાબજાર’ કહીને દૂર રહેવાની સલાહ આપે છે. આ ડર સ્વાભાવિક છે, કારણ કે ભૂતકાળમાં અધૂરા જ્ઞાન સાથે રોકાણ કરીને ઘણા લોકોએ પૈસા ગુમાવ્યા છે. પરંતુ, શું ખરેખર શેરબજાર એટલું ખરાબ છે? બિલકુલ નહીં!
શેરબજાર ખરેખર સંપત્તિ સર્જન (Wealth Creation) નું સૌથી મોટું માધ્યમ છે. આજે આપણે શેરબજાર સાથે જોડાયેલી એવી ૧૦ સૌથી મોટી ગેરમાન્યતાઓ (Myths) ને તોડીશું અને તેનું અસલી સત્ય જાણીશું, જેથી તમે ડર્યા વગર સાચી દિશામાં રોકાણ કરી શકો.
૧: શેરબજાર એક જુગાર (Gambling) કે કેસિનો છે.
- સત્ય: આ દુનિયાની સૌથી મોટી ગેરમાન્યતા છે. જુગારમાં બધું નસીબ પર આધાર રાખે છે અને તેમાં કોઈ લોજિક હોતું નથી. જ્યારે શેરબજાર એક શુદ્ધ વ્યવસાય (Business) છે. જ્યારે તમે કોઈ કંપનીનો શેર ખરીદો છો, ત્યારે તમે તેના બિઝનેસમાં ભાગીદાર બનો છો. જો કંપની સારું કામ કરશે, પ્રોડક્ટ્સ વેચશે અને નફો કમાશે, તો જ તમારા શેરનો ભાવ વધશે. આમાં નસીબ નહીં, પરંતુ કંપનીનું ફંડામેન્ટલ એનાલિસિસ કામ કરે છે.
૨: રોકાણ કરવા માટે તમારી પાસે લાખો રૂપિયા હોવા જોઈએ.
- સત્ય: ઘણા લોકોને લાગે છે કે શેરબજાર માત્ર અમીર લોકો માટે જ છે. પરંતુ હકીકત એ છે કે તમે માત્ર ₹૫૦૦ થી પણ શેરબજાર કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ (SIP) શરૂ કરી શકો છો. શેરબજારમાં રકમનું મહત્વ નથી, પરંતુ ‘સમય’ નું મહત્વ સૌથી વધુ છે. જો તમે નાની રકમથી શરૂઆત કરીને લાંબા સમય સુધી રોકાણ ચાલુ રાખશો, તો ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (Compounding) ના જાદુથી તમે કરોડોનું ફંડ ઊભું કરી શકો છો.
૩: સફળ થવા માટે ફાઇનાન્સ કે કોમર્સની ડિગ્રી હોવી જરૂરી છે.
- સત્ય: શેરબજારમાં રોકાણ કરવા માટે તમારે ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ (CA) કે અર્થશાસ્ત્રી હોવાની કોઈ જ જરૂર નથી. વિશ્વના મહાન રોકાણકાર પીટર લિંચે કહ્યું છે કે, “જો તમારી પાસે સામાન્ય બુદ્ધિ (Common Sense) છે, તો તમે શેરબજારમાં સફળ થઈ શકો છો.” તમારે માત્ર બેઝિક ગણિત અને સામાન્ય બિઝનેસ કેવી રીતે ચાલે છે તે જ સમજવાનું છે.
૪: ઓછા ભાવ વાળા (પેની સ્ટોક્સ) શેર ખરીદવા વધુ ફાયદાકારક છે.
- સત્ય: નવા રોકાણકારો હંમેશા ₹૨ કે ₹૫ વાળા શેરની શોધમાં હોય છે. તેમને લાગે છે કે ₹૨,૦૦૦ નો એક શેર ખરીદવા કરતા ₹૨ ના ૧,૦૦૦ શેર ખરીદવા સારા. પરંતુ સત્ય એ છે કે કોઈ કંપનીનો શેર ₹૨ નો હોય તો તે એટલા માટે છે કારણ કે તે કંપનીની કોઈ વેલ્યુ નથી અથવા તે દેવામાં ડૂબેલી છે. હંમેશા શેરનો ‘ભાવ’ નહીં, પણ કંપનીનું ‘મૂલ્ય’ (Value) જુઓ.
૫: ઊંચું જોખમ = ઊંચું વળતર (High Risk means High Return).
- સત્ય: ઘણા લોકો એવું માને છે કે જો તમારે મોટો નફો જોઈતો હોય, તો તમારે આંખ બંધ કરીને મોટું જોખમ લેવું જ પડશે. આ વાત સંપૂર્ણ ખોટી છે. વ્યાવસાયિક રોકાણકારો ક્યારેય આંધળું જોખમ લેતા નથી. તેઓ હંમેશા ‘ગણતરીપૂર્વકનું જોખમ’ (Calculated Risk) લે છે. સારા રોકાણકારો પોતાનું રિસ્ક ઘટાડવા માટે પૈસાને અલગ-અલગ સેક્ટરમાં વહેંચે છે (Diversification) અને પછી જ મોટું વળતર મેળવે છે.
૬: શેરબજારમાંથી રોજ કમાણી કરવા માટે આખો દિવસ સ્ક્રીન જોવી પડે.
- સત્ય: જો તમે ‘ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડિંગ’ (Intraday) કરતા હોવ, તો તમારે સ્ક્રીન જોવી પડે. પરંતુ, જો તમે લાંબા ગાળાના ‘રોકાણકાર’ (Investor) છો, તો તમારે રોજ બજારના ઉતાર-ચઢાવ જોવાની કોઈ જ જરૂર નથી. સારા શેર ખરીદીને તેને તમારા પોર્ટફોલિયોમાં શાંતિથી પડ્યા રહેવા દો. તમારે માત્ર દર ક્વાર્ટરમાં (ત્રણ મહિને) કંપનીના રિઝલ્ટ જ ચેક કરવાના હોય છે. પેસિવ ઇન્કમ ઊભી કરવા માટે આખો દિવસ લેપટોપ સામે બેસવું જરૂરી નથી.
૭: ‘ટિપ્સ’ અને સમાચાર સાંભળીને અમીર બની શકાય છે.
- સત્ય: જો મફતની ટિપ્સથી અમીર બની શકાતું હોત, તો ટિપ્સ આપવા વાળા આજે પોતે અબજોપતિ હોત! જ્યારે કોઈ સારા સમાચાર ટીવી કે પેપરમાં આવે છે, ત્યાં સુધીમાં તો મોટા રોકાણકારોએ પોતાનો નફો બુક પણ કરી લીધો હોય છે. બીજાની સલાહ પર ખરીદેલા શેર હંમેશા નુકસાન જ કરાવે છે. રોકાણ કરતા પહેલા તમારું પોતાનું રિસર્ચ (Self-Research) જ તમને સાચો નફો રળી આપશે.
૮: શેરબજાર હંમેશા ઉપર જ જાય છે.
- સત્ય: ઘણા લોકો બજારની તેજી જોઈને એવું માની લે છે કે શેરબજાર ક્યારેય ઘટતું નથી. પરંતુ, શેરબજાર હંમેશા ‘સાઇકલ’ (ચક્ર) માં ચાલે છે. તેમાં તેજી (Bull Market) પણ આવે છે અને મંદી (Bear Market) પણ આવે છે. કોરોનાકાળ (૨૦૨૦) માં આપણે બજારને ૩૦% થી વધુ તૂટતા જોયું છે. એક સમજદાર રોકાણકાર હંમેશા બજારના ઘટાડા માટે માનસિક અને આર્થિક રીતે તૈયાર રહે છે.
૯: જે શેરે ભૂતકાળમાં સારું વળતર આપ્યું, તે ભવિષ્યમાં પણ આપશે.
- સત્ય: કોઈ કંપનીએ છેલ્લા ૧૦ વર્ષમાં ખૂબ સારું વળતર આપ્યું હોય, તેનો અર્થ એ નથી કે તે આવનારા ૧૦ વર્ષમાં પણ એટલું જ વળતર આપશે. ટેકનોલોજી અને લોકોની જરૂરિયાતો સતત બદલાતી રહે છે (જેમ કે ટાઈપરાઈટરથી કોમ્પ્યુટર અને હવે AI). રોકાણ હંમેશા કંપનીના ભવિષ્યના ગ્રોથ (Future Growth) ને ધ્યાનમાં રાખીને કરવું જોઈએ, માત્ર ભૂતકાળના ડેટા પર નહીં.
૧૦: હવે બહુ મોડું થઈ ગયું છે (બજાર ઓલ-ટાઇમ હાઈ પર છે).
- સત્ય: ઘણા લોકો એવું વિચારીને રોકાણ નથી કરતા કે, “અરેરે! સેન્સેક્સ ૮૦,૦૦૦ પાર કરી ગયો, હવે તો બધું મોંઘું થઈ ગયું છે. મેં ૧૦ વર્ષ પહેલા રોકાણ કર્યું હોત તો સારું હતું.” એક જૂની કહેવત છે: “ઝાડ વાવવાનો શ્રેષ્ઠ સમય ૨૦ વર્ષ પહેલાં હતો, અને બીજો શ્રેષ્ઠ સમય ‘આજે’ છે.” ભારતીય અર્થતંત્ર હજુ વિકાસશીલ છે. જો તમે ૨૦ વર્ષનું વિઝન લઈને ચાલો છો, તો શેરબજારમાં રોકાણ શરૂ કરવા માટે ક્યારેય મોડું થતું નથી.
નિષ્કર્ષ (Conclusion)
શેરબજાર વિશેની આ ૧૦ ગેરમાન્યતાઓએ આપણા દેશના લાખો મધ્યમવર્ગીય પરિવારોને આર્થિક રીતે આગળ વધતા રોક્યા છે. જ્યારે તમે આ ગેરમાન્યતાઓને બાજુ પર મૂકીને યોગ્ય જ્ઞાન, શિસ્ત અને ધીરજ સાથે માર્કેટમાં ઉતરશો, ત્યારે તમને સમજાશે કે શેરબજાર ખરેખર દેશના આર્થિક વિકાસમાં ભાગીદાર બનવાની એક સુવર્ણ તક છે.
ડિસ્ક્લેમર: આ લેખ માત્ર શૈક્ષણિક અને જાગૃતિ હેતુ માટે છે. મુનાફો ડૉટ ઇન (munafo.in) કોઈપણ પ્રકારની રોકાણની સીધી સલાહ આપતું નથી. રોકાણ કરતા પહેલા તમારા ફાઇનાન્સિયલ એડવાઇઝરનો સંપર્ક અવશ્ય કરો.
Leave a Reply